Hamilelik ve Folik Asit  9 Temmuz 2013

Hamilelik ve Folik Asit

Folik Asit Hakkında Bilinmesi Gerekenler ve Gebelikte Kullanımı. Folik Asit: Vücudun tüm biyolojik olaylarında yer alan DNA ve kan hücrelerinden alyuvar oluşumu, aminoasit metabolizması, hücre büyüme ve yenilenmesi, kas yapılması için dışarıdan vücuda alınması gereken önemli bir B grubu vitaminidir.

Bağışıklık sistemin güçlenmesinde ve çalışmasında oldukça gereklidir. Işık ve oksidasyona duyarlıdır. Özellikle hamilelik döneminde annenin folik asit ihtiyacı artar.

Bazı kaynaklarda folik asite folat da denilmektedir.

Hamilelik döneminde folik asit ihtiyacı artar!

Hamilelik döneminde folik asit gereksinimi artmaktadır. Yiyeceklerle ne kadar dengeli beslenilse de hamilelik döneminde artan ihtiyacı karşılamak pek mümkün değildir.

Hamilelik döneminde folik asit eksikliği oluşur ise, bebeğin ciddi bazı problemler ile dünyaya gelmesi ya da ölü doğma riski oldukça yükselir.

Normal bireyler için 100. ila 200. mcg olan folik asit ihtiyacı hamileliğin ilk 8. haftasında yaklaşık olarak ortalama 600. ila 800. mcg’a kadar yükselir. Yiyeceklerle bu miktarın karşılanması mümkün olmadığından dolayı folik asit tabletleri ile kesinlikle takviye edilmelidir.

Hamilelikte Folik Asit Neden Önemlidir?

  • Folik asit eksikliğinde düşük doğum ağırlıklı bebekler, nöral tüp defektleri (NTD) ve annede megaloblastik anemi oluşur.

  • Nöral tüp defektleri en ağır sağlık sorunlarındandır. Anne karnındaki bebeğin 4. haftasının sonuna kadar kapanması gereken nöral tüpün açık kalması sonucunda

  • Bebeğin kafatası kemiklerinin bir kısmının olmaması,

  • Bebeğin beyninin gelişmemesi

  • Bebeğin beyin ve zarlarının dışarı fırlaması

  • Bebeğin kafatası ya da omurga üzerinden meninksin kist şeklinde dışarı gelişmesi Omurganın üzerine olan zarla birlikte omurganın arka kısmındaki bir yarıktan fıtık şeklinde de dışarı çıkması gibi bozukluluklar saptanabilir.

En yaygın görülen nöral tüp defektlerinden biri SPİNA BİFİDADIR. Spina bifida omurga açıklığı olarak da tanımlanabilir. Çoğu zaman kalıcı özürlere sebep olan doğumsal bir hastalık olup, ömür boyu tedavi süreci devam etmekte ve iyileşme durumu kesinlikle söz konusu değildir. Türkiye’de doğan her 1000. bebekten 3’ünde spina bifida tespit edilmektedir. Bu oran doğu bölgelerimizde oldukça artmakta, bu demektir ki, ülkemizde her yıl yaklaşık olarak ortalama 5000. bebek spina bifidalı dünyaya gelmektedir.

Hastalar erken yaşlarda kaybedilirler ya da tekerlekli sandalye ile yaşamak durumunda kalırlar. Nedenleri çevresel ve genetiktir. Ülkemizde de ne yazık ki nöral tüp defektlerinin görülme sıklığı oldukça yüksektir. Önleyebilmek için ise en önemli faktör folik asit depolarının yeterli düzeyde olmasını sağlamaktır. Bunu sağlamak için ise hamile kalmadan önce folik asit kullanımının başlatılması gerekmektedir.

B vitaminleri homosisteinin üretimini ve kullanımını düzenler. Bu amino asit olarak adlandırılan benzeri maddenin yüksek seviyeleri damar duvarına zarar vererek plak oluşumuna sebep olur. Folik asit kalp hastalıklarına karşı bu etkisi nedeniyle koruyucudur. Özellikle akciğer, kolon, rektum ve serviks kanserinin önüne geçmeye oldukça yardımcıdır. Annenin ve bebeğin damar sağlığını koruması açısından da folik asitin yeterli alımı son derece önemlidir.

Folik asit eksikliğinde biraylerde depresyon tespit edilebilir. Hamilelikte görülen depresyonun en önemli nedenlerinden biri de folik asit eksikliği olabilir. Folik asit ve B vitamini destekleri homosistein seviyelerini düşürerek depresyonu azaltır. Bazı bilimsel çalışmalarda folik asit alımının anti depresan etkileri gösterilmiştir.

Folik Asitin Etki Mekanizması

NTD’li annelerin serumlarında ve amnion sıvılarında homosistein metianine dönüşemediğinden (5, 10-metiltetrahidrofolat redüztaz enzim aktivitesi yoktur), annelerin serumlarında ve amnion sıvılarında homosistein miktarı yükselir. Metionin nöral tüpün kapanmasında kullanılan bir aminoasittir. Gebe annelerde folik asit kullanılması ile homosisteinin metionine dönüşümünde metil vericisi (donörü) olarak görev yapan 5-metiltetrahidrofolat sağlanarak anomalinin oluşumu engellenir.

Folik Asit Takviyesi Nasıl Yapılmalı?

Hamile kalmadan önceki 3. aydan itibaren başlanıp doğuma kadar folik asit kullanılması ile Nöral Tüp Defektleri sıklığı yaklaşık olarak ortalama yüzde 70. oranında azaltılabilir. Uzun vadeli önlem olarak besinler folik asit ile çok daha zenginleştirilebilir. Tükettiğiniz besinlerdeki folik asit miktarına bağlı olarak gebe kalmadan en az 3. ay önce 400. ila 1000. mcg civarında takviye yapılması folik asit depolarının doldurulması açısından son derece önemlidir. Hamileliği planlamaya başladığınızda kesinlikle uzman kadın doğum doktorunuza danışarak kullanmanız gereken folik asit miktarını öğrenin. Uzman doktorunuz kandaki folik asit düzeyinize göre gerekli olan folik asit desteğini önerecektir.

Folik asit ne kadar süre gereklidir?

Hamile kalmadan 3. ay önce folik asit tabletlerinin kullanılmaya başlanıp, gebeliğin 8. haftası bitene kadar mutlaka folik asit takviyesi yapılabilir. Nöral tüpün kapanması gebeliğin 4. haftasının sonunda tamamlandığından, bu dönemden sonra alınan folik asidin çok fazla önleyici etkisi bulunmamaktadır.

Günlük besinlerle 400. mg/gün folik asit alınması mümkündür. Folik asidin diyetle yetersiz alımından çok besinlere uygulanan pişirme, hazırlama yıkama gibi işlemler nedeniyle kayıplara uğradığı, fazla alımın ise vitamin B12 eksikliğine yol açabileceği unutulmamalıdır. Karaciğer ve diğer organ etleri, kurubaklagiller ve yeşil yapraklı sebzeler folik asidin en zengin kaynaklarındandır.

Sırasıyla Folik Asitten Zengin Yiyecekler

  • Karaciğer

  • Yeşil yapraklı sebzeler

  • Diğer organ etleri

  • Kırmızı et

  • Kuru baklagiller

  • Yumurta

  • Yoğurt

  • Süt

  • Tam taneli tahıllar (buğday, çavdar vb)

  • Bazı meyve ve sebzeler (enginar, kavun vb)

Folik Asit Kayıplarını Önlemek Elinizde!

Folika sit suda eriyen, ışıktan etkilenen B grubu vitaminlerindendir. Yiyeceklerin, saklama, hazırlama ve pişirme şekillerine çok dikkat edilmelidir. Çünkü yanlış uygulamalar folik asit kaybını artırmaktadır. Suda eriyen bir vitamin olduğu için vücutta fazla depolanmaz ve hergün dışarıdan alınması kesinlikle zorunludur.

Kaynaklar

1-) “Gebelik ve Emzirme Döneminde Beslenme” Kitabı Yazar: Diyetisyen Aysen Arıcan

2-) www.spinabifidaistanbul.org : Spina Bifida Derneği İstanbul Şubesi web sitesi

3-) “Çocuk Hastalıklarında Beslenme” kitabı Yazar: Prof. Dr. Gülden Köksal, Dr Dyt Hülya Gökmen Özel

Dyt. Aysen ARICAN

 

Diyetisyen

Hamilelik ve Folik Asit Hamilelik ve Folik Asit Hamilelik ve Folik Asit

Anne Portal Yorum

Sizde bu siteye giriş yapabilir ve yorum yazabilirsiniz.